Emblem
Emblem heeft een speciale band met Sint- Gummarus die, volgens de legende, in het begin van de 7de eeuw in Emblem werd geboren als zoon uit een rijke familie. Hij werkte zich op tot hoveling van de latere Frankische koning Pepijn de Korte. Na zijn huwelijk keerde hij terug naar Emblem waar hij als grootgrondbezitter verder leefde. De meest opvallende verwijzing naar deze heilige is uiteraard de naar hem genoemde Sint- Gummaruskapel. Volgens de legende liet de H. Gummarus de bron, waarop in 1477 de eerste kapel werd gebouwd, ontspringen voor zijn dorstige maaiers. De huidige barokke kapel dateert uit de 17de eeuw. De mooie 18de-eeuwse Allierse kapel staat in het gehucht Alliers (‘oud Lier’), dat mogelijk de oudste kern vormt van de stad Lier. Een ander pronkstuk van Emblem is het oud- gemeentehuis dat op het einde van de 19de eeuw door de bekende Antwerpse architect Jaak Winders in neo-Vlaamse renaissancestijl werd opgericht en dat nu de thuisbasis vormt van het gemeentelijk documentatiecentrum.
Auteur: kristien r
Meer informatie
Gemeente

kapel Kruiskensberg
Kruiskensberg is een bedevaartsoord te Nijlen. Een oude tekst verhaalt dat een erg zieke herder er omstreeks 1260 van een bron dronk en plots genezen was. Toen dit bekend raakte werd er een houten kruis opgericht en de bedevaarders stroomden toe. In de 17e eeuw werden vijf putjes gegraven als symbool voor de vijf wonden van Christus. Vorige eeuw werden deze putjes in steen gemetseld, werd er een kapel opgericht en schonk jonkheer Florent le Grelle, de kasteelheer van het Rameyenhof, een groot ijzeren kruis. De grote bedevaarstdag is Goede Vrijdag wanneer van 7 tot 12 uur gelovigen nog steeds de kruisweg komen doen. Er is die dag ook een speciale markt rond de Kruiskensberg.
Er doet over Kruiskensberg nog een ander verhaal de ronde. De kapel zou namelijk de plaats zijn waar je aan een lief kan geraken en de jongeren kwamen er dan ook bidden om een partner te vinden. Verder vind je aan sommige vensters van de kapel een hele reeks veters en andere stukjes stof om 'de koorts af te binden'. Maar ook het domein achter de kapel heeft zijn eigen geschiedenis. Je vindt er een heideven en rondom het ven bevindt zich een uitgestrekte vochtig heide, afgewisseld met droge zandruggen. Het geheel is nu een gemeentelijk wandelbos met een oppervlakte van 10 ha.
Auteur: Eddy&Rita
Meer informatie
Bedevaartsoord

Kleine Nete
De Kleine Nete is een zijrivier van de Nete in het stroomgebied van de Schelde. De rivier ontstaat uit vele door regen gevoede beekjes in het gebied tussen Arendonk, Retie en Mol-Postel in de Belgische Kempen, waaronder de zogenaamde Zeven Neten: de Looiendse Nete, de Kleine Nete, de Zwarte Nete, de Werbeekse Nete, de Plas Nete, de Witte Nete en het Nonnen Neetje. De Kleine Nete bevat veel in Vlaanderen zeer zeldzame vissen. Vanaf Lier stroomt ze samen met de Grote Nete en vormt ze de Nete of de Beneden Nete. Haar voornaamste zijrivieren zijn de Molenbeek, de Aa en de Wamp. De Kleine Nete stroomt door de volgende gemeenten: Retie, Kasterlee, Geel, Olen, Herentals, Herenthout, Vorselaar, Grobbendonk, Zandhoven en Nijlen.
Auteur: Eddy&Rita
Meer informatie
Rivier

Vlooybergtoren
De Vlooybergtoren lijkt wel een trap naar de hemel te zijn. Hij is 11,28 meter hoog, 20 meter lang, weegt 13 ton en rust op een sokkel van massief beton. Hij blijft overeind door 12 kabels van 35 meter die in de berg verankerd zijn. De bekleding met cortenstaal is een knipoog naar de ijzerhoudende zandsteen in de ondergrond. Als je de 55 treden beklimt, sta je op meer dan 90 meter boven de zeespiegel. Op heldere dagen zie je links de koeltorens van Vilvoorde en rechts de mijnschachten van Beringen liggen. De Vlooybergtoren werd als decor gebruikt in de Vier-serie Callboys.
Auteur: Landelijke Gilden fiets-, wandel- en autoroutes
Uitzichttoren

Moedermeule
Houten staakmolen met open voet, korenmolen met twee steenkoppels. Gelast gevlucht van 24 meter. Maalvaardig.
Auteur: Onroerend Erfgoed Vlaanderen
Windmolen

Fort van Kessel
Het fort van Kessel is een betonnen pantserfort uit ongewapend beton van kort voor de Eerste Wereldoorlog. Samen met 29 andere versterkingen vormt het de buitenste fortengordel rond Antwerpen. Het fort werd gebouwd tussen 1909 en 1914 en aangepast tijdens het interbellum (1934 en 1939). Tot in 1940 vervulde het een rol in de militaire verdedigingsstrategie van het Belgische leger, eerst als bolwerk voor de artillerie, later als infanteriesteunpunt. In 1947 volgde de demilitarisering van het fort. Heden is het een belangrijke overwinteringsplaats voor vleermuizen.
Auteur: Onroerend Erfgoed Vlaanderen
Burcht

Kasteel Herlaar
'Op eigen risico' vermeldt het bord dicht bij de hoeve. Het landschap is te mooi om zich daar zorgen over te maken. Het eerste wat je van het kasteelcomplex te zien krijgt, is de prachtige vijver met daarachter de bossen. Het kasteel van Herlaar dateert uit de 13de eeuw en is volledig omwald. De toegang bevindt zich voorbij een heuse ophaalbrug geflankeerd door twee ronde wachttorens. Links op de Wimp staat de voormalige Herlaarmolen uit de 15de eeuw. Hij is van het onderslagtype, wat betekent dat het water de onderzijde van het rad in beweging zet.
Auteur: Lannoo
Kasteel

Kasteel Van Horst
Midden in het Hageland vinden we deze stoere waterburcht terug. Horst is de plaats waar de Rode Ridder is opgegroeid als aangenomen stiefzoon van Arnold van rode. Zodoende is Johan 1 van de heren van horst samen met zen stiefbroers Almeric en Hugo. Daarom is het kasteel van Horst ook de thuisbasis van onze held.
Auteur: Dromos
Kasteel

Info 2
Vloeibeemden
De graslanden die u op de achtergrond ziet, zijn voormalige vloeibeemden. Toen er nog geen dijken waren, overstroomden deze natte graslanden geregeld. Hierbij werden in het water opgeloste voedingstoffen en mineralen op de bodem afgezet: de beemden werden op natuurlijke wijze bemest.
Omdat de mest in de Kempen zeer schaars was, waren deze beemden van groot belang voor de landbouwers. Aangezien ze deze graslanden maaiden en lieten begrazen, ontstond een zeer open landschap met planten als moerasviooltje, lange ereprijs, rietgras, pinksterbloem en typische vogels als blauwborst en waterral.
Tijdens de natte wintermaanden gebruiken eenden en de zeldzame watersnip dit gebied als overwinteringsplaats.
Bron; Natuurpunt
Auteur: Eddy&Rita
Toeristische informatie

Stedelijk Museum Aarschot
Het Stedelijk Museum Aarschot bevindt zich op de Gasthuissite , samen met de andere culturele stadsdiensten. Het toont het verleden van Aarschot en heeft zelf een rijke geschiedenis.
De wortels van het museum zijn te vinden in 1937, toen een collectie heemkunde verzameld werd ter gelegenheid van het 600-jarig bestaan van de Onze-Lieve-Vrouwekerk. Deze collectie kreeg een vaste plaats in het toenmalige stadhuis Drossaarde. In 1939 volgde een officiële inwijding. J. Terweduwe was conservator van het museum. Naar aanleiding van het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, pakte hij in 1940 de collectie in, opdat deze snel zou kunnen verhuisd worden indien nodig. Toen op 10 mei een bom viel die Drossaarde gedeeltelijk vernielde, kon de collectie tijdelijk ondergebracht worden in de kelders van de bank Nagels.
Auteur: Wikipedia
Museum

Tuinterras De Koi
Hier zijn zowel de vissen als de porties buiten proportie. Kom tot rust tussen de koi's op het tuinterras en geniet van de uitgebreide boerenkeuken (boerencoupes, zesrib 400 gram, ribbekes, frikadellen met krieken, spek met eieren, ambachtelijk bereide rijstpap met fruit en ijstaart)! TIP1: ma = gebakdag (gratis stukje gebak tussen 14-17 u.), dinsdag = verrassingsdag (tussen 14-17 u.). TIP 2: reserveer hier uw boerenontbijtbuffet v.a. 8.30 u, of boeren en barbecuefeestjes in buffetstijl. Extra service: parkeerplaats mogelijk en wij kunnen voor jou een lunchpakket klaarmaken. Wandeling De Koi: van en naar het Wandelbos-Provinciaal Domein Averegten, circa 8 km.
Auteur: Toerisme Provincie Antwerpen
Restaurant

De kleiputten van Ramsel
Baksteen van Ramsel was een begrip dat ver buiten de gemeentegrenzen bekend was. Niet te diep onder de oppervlakte bevinden zich kleilagen, de zgn. Rupeliaanse klei. Vanaf 1740 werden op grote schaal kleiputten gegraven en steenbakkerijen opgericht. De geproduceerde handvormsteen was gegeerd in heel de omgeving. Als gevolg hiervan kende het gehucht Ramsel een geleidelijke, niet onbelangrijke uitbreiding. Na herhaalde petities voor afscheiding van Herselt (vanaf 1750), werd Ramsel bij Koninklijk Besluit van 5 juli 1865 uiteindelijk erkend als zelfstandige gemeente met een eigen gemeentebestuur. De landbouw breidde zich verder uit, de steenbakkerijen kenden een grote bloei en in 1862 werd de spoorlijn Leuven-Aarschot-Herentals aangelegd. In de loop van de 20ste eeuw ging het geleidelijk bergafwaarts met de steenbakkerijen. De laatste ovens werden stilgelegd in 1980.
In de kleiputten Laeremans (vroeger Hermans) zijn merkwaardige fossielen gevonden zoals meerdere soorten haaientanden, wervels van dolfijnachtigen en walvisachtigen. Deze fossielen zijn ongeveer 23 miljoen jaar oud.
Wanneer de kleiputten verlaten werden, liepen ze stilaan vol met water. Vandaag is dit een ideale stek voor vissers. Het visreglement is streng en doet er alles aan om het leven in het water te behouden. Langs de droge randen van de vijvers zien we plantensoorten zoals boerenwormkruid, wilde peen, heelblaadjes en leverkruid.
Sta ook eens even stil bij de schitterende schildering van Bart Smeets (alias Smates) op een muur van de school 'De Bolster'.
Auteur: Jan Rymenams
Groeve

Alsberg
Beklimmingscode van RouteYou : E_4_d
Lengte : 1.1 km
Stijging : 50 m
Gemiddelde hellingsgraad : 4 m / 100 m - 4.04 %
Maximale hellingsgraad : 6.67 %
Auteur: Cols&Climbs@RouteYou
Helling

't Schipke aan de Nete
Nog even verder en we kunnen halt houden voor een eventuele snack en drankje in “’t Schipke aan de Nete”.
De huidige brasserie was destijds café ’t Schipke met een veer. Later kwam er een brug over de Nete, die bij de verfilming van Pallieter het decor was voor een aantal opnames. Felix Timmermans beschreef de fratsen van Pallieter in deze streek.
Wie hier zijn buikje vol heeft gegeten kan even wandelen langs de dijk en zichzelf even Pallieter wanen.
Let op: het laatste stukje dreef is geen macadambaantje.
Auteur: Linx+
Restaurant

Herrezen uit hun as: wederopbouwarchitectuur
Tijdens de Eerste Wereldoorlog was de materiële schade in Betekom beperkt: een 7-tal huizen werd afgebrand, waaronder deze nabij het kerkplein. De stijl was kenmerkend voor de erg traditionele wederopbouw van eenvoudige huizen. Maar als je goed kijkt, zit in die eenvoud een smaakvolle verfraaiing. Let vooral op het aandak, de muurvlechtingen, de schouderstukken en de sierankers. Bakstenen werden in verschillende patronen of verdiept in de gevel aangebracht. Boven de boogvormige deur- en raamopeningen op de benedenverdieping zie je druiplijsten.
Auteur: Jan Rymenams
Huis

Kapel van de Schrans
Dit kapelletje stond tot de jaren 1950 midden op het C. Vissenaekensplein, maar moest evenals de dorpspomp en het oorlogsmonument wijken voor het toenemend verkeer. Het waren de brouwers Sallets die als beschermheer optraden en het bij de ingang van de vroegere brouwerij lieten plaatsen.
Waarschijnlijk bestond de kapel reeds op het einde van de 18de eeuw.
De Schrans was oorspronkelijk een versterkte hoeve omgeven met een gracht, gebouwd in 1718, enkele jaren nadat de Zuidelijke Nederlanden te lijden hadden onder jaren krijgsgeweld van de Spaanse Successieoorlog (1701-1713). In 1892 kwam het gebouw in handen van de familie Sallets die er een brouwerij inrichtten. Ze brouwden o.a. – zoals meerdere brouwerijen in de regio – een ’Aarschotse Bruine’. In 1974 werden de brouwactiviteiten gestopt. Vrij recent werden hier appartementsgebouwen en grote handelszaken gebouwd.
Auteur: Jan Rymenams
Kapel

Kruiskensbaan/Kruiskensberg
Kruiskensbaan is een baan in het merkwaardige en beschermde natuurgebied "Kruiskensberg en omgeving", een zeldzaam en intact landschap van ± 125 ha als overgangsgebied tussen heide en beemden met gradiënten van laag naar hoog, droog naar nat, klei naar zand, open naar bebost en met een merkwaardige vegetatie variërend volgens de verlandingsstadia in de afgesneden Nete-arm. Heiderelicten met bomenrijen, houtkanten, bosperceeltjes, ruigten en sloten wisselen af met gemengde naald- en loofboombossen en open wei-, akker- en hooilanden. Van geomorfologisch belang zijn de grote reliëfverschillen met de landduin "Kruiskensberg" en zijn steile randen langs de Grote Nete.
Auteur: WK Punten
Helling

Pallieterland Hulshout
Wandeling in Hulshout in het decor van de bekende pallieter film uit 1976.
Start en einde: Sint-Mattheuskerk grote baan 117, 2235 Hulshout
GPX/KAART/ROADBOOK
Pallieterland Hulshout - de pallieter achterna! - Recreatieve wandelroute | RouteYou
Auteur: ROUTELAND
Route start

Hof van Uythem
Het hof van Uythem is het oudste gebouw van Begijnendijk. Het werd meermaals gerestaureerd zodat we weinig weten over het oorspronkelijk uitzicht. Reeds in de 14de eeuw had de adellijke familie van Uythem dit leengoed in bezit. Vanaf 1628 werd het hof bewoond door Maria Kimps. Zij was in 1616 gehuwd met Jan Percy.
In 1628 kreeg Jan (Jehan) Percy er politiek asiel. Het domein werd door de hertog van Aarschot tot een leen verheven. Deze leendienst hield onder andere in dat op het hof soldaten konden bivakkeren. De familie wist door huwelijkspolitiek en investeringen het goed uit te breiden tot meer dan 50 ha. De heerlijkheid had afhankelijkheden in Moorsem, Baal, Werchter en Langdorp.Dit hof zou de bakermat van de familie Percy worden met talrijke nakomelingen in het land van Aarschot. Dat er ook een zwart schaap in de familie was, weten we uit het feit dat zoon Gabriel in 1678 door de schepenbank in Aarschot ter dood werd veroordeeld wegens moord op Peter Vertruyen.
In 1701 zou door Louis de Percy de lemen vakwerkwoning met bakstenen vernieuwd worden. De noodzakelijke 22.000 bakstenen werden in Betekom aangekocht, waar toen reeds kleine steenbakkerijen werden uitgebaat. Volgens de ankerijzers en de sluitsteen was de bouw klaar in 1701.
De eerste pastoor die in 1769 in Begijnendijk aangesteld werd, was Frans de Percy. Het zou ook een telg van de familie Percy zijn, namelijk Alexander, die er in 1788 als eerste aardappelen in de streek zou kweken.
In het hof heeft lange tijd kunstschilder Regine Wittermann gewoond. Ze was gehuwd met de lokale historicus Heial Guislain. Regine Wittermann was vooral gekend voor de restauratie van oude kunstwerken en heeft onder andere meegewerkt aan een van de eerste restauraties van het Lam Gods. Samen was het koppel begaan met het natuurbehoud rond de Molenberg in Betekom.
Hoeve

De Meren: middeleeuwse turfwinning, weekendverblijven en een ongewenste gast
Wanneer je hier door de Meren wandelt kan je je moeilijk voorstellen dat dit in de Middeleeuwen een verlaten en nat gebied was waar turf werd gestoken. Vandaag staan hier weekendverblijven, netjes gegroepeerd rond de visvijvers. Het is een erg groot gebied dat niet alleen beperkt is tot Begijnendijk maar zich uitstrekt op grondgebied Tremelo. De lokale visclub hoeft zeker niet naar lucht te happen. Volgens de website van wedstrijdvissers.be werd hier op 4 juli 2020 op een dag 2,7 ton vis gevangen. Het is er rustig op de blaffende honden na. Achter elk hek dat je passeert is er wel zo’n venijnige keffer die het terrein van zijn baas verdedigt.
In het cijnsboek van omstreeks 1368 vinden we mogelijk de oudste vermelding van de plaatsnaam De Meren. De naam De Meren komt etymologisch van het woord ‘moeren’, wat veenmoerassen of plaatsen waar turf kan gestoken worden betekent. Rond 1300 was de turfwinning op zijn hoogtepunt. 'Kolonisten' kwamen hier in de dertiende en veertiende eeuw de gemene heide ontginnen: ze kwamen nieuw goed bijwinnen, vandaar ook de naam ‘Nieuwgoed’, voor het eerst vermeld in 1409. In de loop der jaren kwamen belangrijke turfgrondenin het bezit van kloosters of voorname families. Zo zien we dat hertog Hendrik III van Brabant in 1258 reeds een moer van ongeveer 10 ha schenkt aan het klooster van Vrouwenpark in Wezemaal. Ook het klooster van Gempe in Sint-Joris-Winge en de adellijke families Van Wezemaal en Van Aarschot moeten rond die tijd in het bezit gekomen zijn van grote turfvelden.
Voor de exploitatie werd een complex drainagenet aangelegd, dat voor een groot deel nog steeds bestaat. Rond 1300 moet de turfwinning op een hoogtepunt zijn geweest, maar tegen het midden van de vijftiende eeuw waren de voorraden bijna volledig opgebruikt. De laatste grote turfwinningen waren waarschijnlijk in het westen van De Meren. Daar bevond zich een erg dikke veenlaag in de oude bedding van de Kalsterloop, moeilijker bereikbaar wegens de lage ligging in een vallei. Om die te kunnen ontginnen werd op enige afstand van de oude bedding een nieuwe watergang gegraven: de huidige Merenloop. Op het einde van de vijftiende eeuw blijkt bijna de ganse gemene heide van Begijnendijk omgezet te zijn in privépercelen. In de vijftiende en begin zestiende eeuw was een groot deel van Begijnendijk opnieuw bebost.
De plaag van de muskusratten (Ondatra zibethicus) die decennialang in Vlaanderen woedde zou in Begijnendijk zijn oorsprong vinden. In de jaren 1920 werd door de heer Daels in de Begijnendijkse Meren een pelsdierenkwekerij opgericht. De ratten die daarvoor gekweekt werden waren muskusratten. Het bont kwam trouwens onder de chiquere naam “bisam” op de markt. De dieren zaten binnen een omheind terrein: het ‘rattenkot’. Reeds in 1930 werden de vergunningen van de Belgische fokkers ingetrokken en werden de bedrijven gesloten. Ontsnapte en verwilderde dieren uit de open fokkerij van Begijnendijk zouden aan de oorsprong Iiggen van het uitzwermen van het diertje in Vlaanderen. Aanvankelijk verspreidden deze dieren zich vooral in noordelijke richting van Vlaanderen en naar Nederland. Vanaf ongeveer 1950 breidde de haard zich uit naar het westen en het zuiden van het land. In 1952 had de muskusrat zich in België reeds over een oppervlakte van ± 6.400 km2 verspreid.
Recreatieterrein

Kasteel van Dokter Heylen
Het Kasteel van Dokter Heylen of Kasteel Groenhoek, is een Belgisch kasteel in de Schoolstraat 20 in Itegem, een deelgemeente van Heist-op-den-Berg. Het huis werd in 1853 gebouwd in opdracht van Josephus Heylen en zijn vrouw Lucia Rombauts in de stijl van het neoclassicisme door toenmalig stadsbouwmeester van Mechelen, Franciscus-Joannes Bouwens. Drie generaties lang woonde de familie Heylen in het kasteel gedurende een periode van 109 jaar en vervulde de woonst enige tijd de functie van dokterswoning van Josephus' zoon Raphaël en later van zijn kleinzoon Charles. De woonst en bijhorende tuin werden in 2005 beschermd als monument door de Vlaamse Overheid omwille van de grote erfgoedwaarde. Van de rijke Engelse landschapstuin resteren nog het gesloten karakter, de enorme kastanjeboom en de zeldzame tulpenboom. De erfgoedelementen van het interieur zijn gaaf bewaard waaronder de trap, schrijnwerk, schouwen, vloeren, stucplafonds,... . De woonst is privé-eigendom en bijgevolg niet toegankelijk voor het brede publiek.
Auteur: Peter Wyns
Kasteel

Het 'radiofabriekske'
Op dit gebouw staat in het groot ‘Radiofabriek’ geschreven. Tieltenaar Clovis Vander Weyden was een zoon van ‘garde Sus’ - mensen hadden vroeger een bijnaam - en richtte in 1935 samen met zijn broers Romain en Basiel dit bijzondere fabriekje op. Oorspronkelijk startten zij het bedrijf in een bijgebouw van het ouderlijk huis, maar al snel werkten er 35 mensen. In tegenstelling tot wat de naam laat vermoeden, maakte het bedrijf alleen de meubels om er radio’s in te plaatsen. Tijdens de moeilijke oorlogsjaren was diversifiëring noodzakelijk en in die periode produceerden ze houten schoenzolen en sluitstukken voor handtassen.
Het hoogtepunt viel na de Tweede Wereldoorlog: begin jaren vijftig werkten hier zo’n 120 mensen. In 1945 werd dan ook dit gebouw gerealiseerd. De gouden jaren waren snel voorbij en vanaf 1955 ging het bergaf. In de jaren zestig wilde Philips de fabriek overnemen, maar de broers van Clovis zagen dat niet zitten. Uiteindelijk sloten de fabrieksdeuren in 1970.
Fabriek

Het Stenen Huis, meer dan het oudste woonhuis van Tielt-Winge
Deze in 1648 gedateerde voormalige afspanning bevindt zich op het gehucht Heuvel, langs de oude Leuvensebaan. Zoals de benaming suggereert was het Stenen Huis waarschijnlijk één van de eerste stenen woningen in de streek. De ligging langs de toenmalige oude Leuvensebaan, tussen Leuven en Diest, maakte het een aantrekkelijke locatie voor een afspanning. Er was echter zeker een eerder gebouw: minstens vanaf 1609 kwam het schepencollege hier ter plaatse bijeen ‘int leeuken’, een naam die ook nog in de 18de eeuw zou doorleven als het ‘leeuwkenshof’.
Op een tiendenkaart van 1717 is het Stenen Huis voorgesteld als een omgracht complex met een woonhuis, een viertal bijgebouwen en een waterput met hefboom. Het pand is opgetrokken in traditionele bak- en zandsteenstijl met beperkt gebruik van natuursteen. Kijk eens naar de ramen: boven het raam zie je twee ontlastingsboogjes met daarboven nog eens een overkoepelende boog. Dit minder gebruikelijk ontlastingssysteem is illustratief voor de ruimere en rijkere 17e-eeuwse landelijke woning.
Sinds jaren ijvert de eigenaar om het pand zo oorspronkelijk mogelijk te restaureren. Eind 2018 werd gestart met het herstel van het omgevend landschap. In samenwerking met Regionaal Landschap Noord-Hageland en de Nationale Boomgaardenstichting werd 70 are boomgaard heraangeplant. Oude kaarten tonen aan dat het Stenen Huis vroeger omringd was met hoogstamboomgaarden. Daarom werden 38 hoogstammen aangeplant met lokale rassen van appels, peren, pruimen, perziken, kweeperen, okkernoten, kersen en krieken. Het areaal werd omringd door 300 meter meidoornhaag.
Het hoeft ons dan ook niet te verwonderen dat de eigenaar zich inzet voor restaureren en conserveren van het roerend en onroerend erfgoed en het herstellen van het cultuurhistorisch landschap rond het dorpsgezicht. Met tal van activiteiten wil hij het draagvlak voor erfgoed bij het groot publiek vergroten via lezingen, wandelingen en cursussen. Succesvol zijn de opledingen in hagen vlechten, bomen knotten en maaien. Verder beschikt hij over bronnenmateriaal en documentatie over Tielt-Winge.
Voor er zomaar aan herstel van het beschermde gebouw gedacht werd, werd een bouwhistorisch én een archeologisch onderzoek uitgevoerd. Eind 2022 werd het hersteldossier goedgekeurd. We zijn benieuwd hoe het oude pand in zijn glorie zal herrijzen.
Historisch gebouw

Het Damiaaninstituut, ‘Gods lieve siecken’
Als bij toeval bevindt het Damiaaninstituut zich in de buurt waar in de middeleeuwen waarschijnlijk een van de lazarijen voor melaatsen gestaan heeft. Damiaan kennen we allemaal van zijn liefde voor de melaatsen op Molokaï.
Hoewel ons steeds voorgehouden werd dat melaatsen uit de maatschappij gestoten werden, moet dit genuanceerd worden. Melaatsen werden Godts lieve siecken genoemd. Enerzijds was het lijden van de melaatse een loutering voor zijn zonden en anderzijds konden gezonde mensen hun hemel verdienen door voor deze ongelukkigen te zorgen. Zeker in de periode van de 12de tot de 14de eeuw, wanneer de economische toestand in het Hageland goed was, waren er fondsen om de lepralijders samen te brengen in een goedverzorgde leprozerie. Hier was het mogelijk om verzorging te krijgen, eigen groenten te telen en dieren te kweken. Niet zelden werd in een eigen kapel de mis gelezen. Daarenboven mochten de zieken drie keer per week in de stad komen bedelen. Weliswaar in een herkenbare kleding zoals door het dragen een hoed met witte rand, en met het lawaai van een ratel. Daarenboven was deze plaats aan de stadspoorten een ‘drukke’ verkeerplaats.
Om officieel als melaatse erkend te zijn, had men een ‘vuylbrief’ nodig. Daarvoor diende de kandidaat onderzocht te worden in een erkende instantie. Dit was voor Aarschot het klooster Ter Bank in Heverlee. Later, onde Karel V, wanneer er minder zieken waren, werden de visitaties gegroepeerd in de lazerij te Rumst.
We weten dat wanneer de economische toestand slechter werd, een plaats in de lazarij als een mogelijke uitweg voor materiële ellende werd gekozen. Er ontstond zelfs een fraude in ‘vuylbrieven’.
De laatste melaatse van Aarschot was, Hendrik van Nin, afkomstig van het nabije Gelrode; die mocht in oktober 1754 zijn patentbrief ontvangen.
School

De ‘weg-om’, bidden voor genezing
Vlakbij het kruispunt staat een kapelletje van de ‘weg-om’. De ‘weg-om’ was een vast circuit langs verschillende Onze-Lieve-Vrouwkapellen rond de stad. In de week voor 15 augustus werd deze ‘gang’ verschillende malen processiegewijs gedaan. Evenzeer kon je gelijk wanneer in het jaar, de ‘weg-om’ doen om iets van Maria te bekomen. Het is duidelijk dat de ‘weg-om’ druk bezocht werd in tijden van epidemieën, zoals de pest of in recentere tijdens de cholera
Kapel

De Onze-Lieve-Vrouwekerk. Streepjescodes en een Brusselaar
Je kan er niet naast kijken. De Onze-Lieve-Vrouwekerk is een monument van ijzerzandsteen. De bouw werd begonnen in het begin van de 14de eeuw. Op deze plaats stond toen een vrij grote Romaanse kerk. In 1337 werd de ‘eerste’ steen gelegd, hoewel de bouw reeds eerder gestart was. Bouwmeester op dat moment was Jacob Picart. Rond 1450 wasde bouw klaar. We weten dit omdat in 1452 de resterende partij stenen aan de stad Diest verkocht werd. Deze relatief korte bouwperiode van nog geen 150 jaar, maakt dat de kerk volgens de originele plannen werd afgewerkt en bijgevolg een vrijwel uniek homogeen gotisch geheel vormt.
Boeiend is te zien dat wanneer men aan de toren begint, het hoogtij van de ijzerzandsteen voorbij is. Net als voor alle grote gebouwen in Vlaanderen wordt de witte zandsteen meer geapprecieerd. De afwisseling van witte en bruine zandsteen, de zogenaamde, speklagen zijn onderaan de toren onregelmatig en hogerop wordt alleen nog witte steen gebruikt. In het koor zien we nog een regelmatige afwisseling en heeft dit patroon een zekere estethische betekenis. Voor de toren wordt de afwisseling alleen nog bepaald door de dikte van de steen. IJzerzandsteen en witte steen hebben een verschillende maximale hoogte. Bouwtechnisch was het nodig om die in een zelfde laag te vewerken.
De kerk heeft verschillende grote restauraties gekend. Dat merk je wel aan de verscheidenheid van kleuren en verwering. In het recente verleden was dit op het einde van de 19de eeuw en in de jaren 1970 van de vorige eeuw. De 19e-eeuwse restauratie kon nog met ijzerzandsteen uit de nabije groeven van het Hageland gebeuren. Maar in de jaren 1970 was er een probleem. In 1972 won de firma Vandekerckhove ijzerzandsteen op de Wijngaardberg in Wezemaal voor de restuartaie van de kerk. Aanvankelijk schatte men de benodigde hoeveelheid ijzerzandsteen op 600 m³ maar toen de steigers onder de luchtbogen aan de zuidzijde van de kerk waren opgebouwd, constateerde men dat grote partijen steen verweerd waren. Daardoor moest dubbel zoveel ijzerzandsteen ontgonnen worden als oorspronkelijk gepland. De stenen werden met vrachtwagens van Wezemaal naar Ingelmunster gevoerd om daar verder bewerkt te worden. Hier in het Hageland was er geen firma meer die nog met ijzerzandsteen ervaring had. De kwaliteit liet echter te wensen over: de ijzerzandsteen bleek namelijk niet homogeen genoeg te zijn. De projectleider trok hieruit de conclusie dat de beste stenen al in de middeleeuwen ontgonnen waren, zodat nu alleen nog stenen van mindere kwaliteit overbleven. Hij ging daarom ook Brusseliaanse ijzerzandsteen halen in een zandgroeve in Chaumont-Gistoux. De eigenaar van deze groeve was alleen geïnteresseerd in het zand en kon de grote blokken ijzerzandsteen die bij de ontginning vrijkwamen, niet gebruiken. Maar ook deze stenen voldeden niet aan de verwachting. Amper 15% ervan was bruikbaar. In Wezemaal lag dit percentage echter nog lager.
Geologisch punt

Levend Erfgoedhof Averegten
De Averegten werkt al enkele jaren samen met de afdeling ‘Landbouw’ van GO! Atheneum Heist-op-den-Berg voor het verzorgen van streekeigen dieren in het domein. Dit werpt zijn vruchten af, er zijn intussen zelfs al nieuwe dieren geboren. Steunpunt Levend Erfgoed vzw, dat opkomt voor oude en streekeigen rassen, erkent en ondersteunt het waardevolle werk dat hier is geleverd. Het erkenningsschild ‘Levend Erfgoedhof’ hangt aan de boerderij van De Averegten te pronken.
Steunpunt Levend Erfgoed (SLE) is een vereniging die ijvert voor het behoud van onze oude lokale, streekeigen rassen van neerhof- en landbouwdieren: kippen, kalkoenen, eenden, ganzen, duiven, konijnen, honden, schapen, geiten, varkens, runderen en paarden. Ze kunnen daarbij rekenen op de steun van vrijwilligers, bedrijven, scholen en diverse overheden. Eind 2018 lanceerde SLE het Levend Erfgoedhoflabel, GO! Atheneum Heist-op-den-Berg is de eerste school die het label behaalde.
Auteur: Toerisme Provincie Antwerpen
Boerderij

Aarschot en architectuur. ‘Huize Droomland’, de architectenwoning Jozef Meeus
(Elizabethlaan 81)
In 1942, in volle oorlogstijd, bouwde architect Jozef Meeus zijn woning op de hoek van de Elizabethlaan met de Rumold Wetzstraat. Hij kiest hier voor de strakke vormen en kenmerken van de Nieuwe zakelijkheid. Deze Nieuwe zakelijkheid kan men definiëren als een bouwstijl die getuigt van de wil om overdadige romantiek en ornamentiek te verlaten, en om af te stappen van de decoratieve behandeling van het omhulsel van het gebouw. De kenmerken zijn niet zo gemakkelijk te omschrijven. Zoals de bovenstaande definitie stelt, betrof het eerder een "wil om", een "streven naar". Dit streven kon zich in verschillende vormen uiten. Toch hebben al deze vormen één gemeenschappelijk aspect, nl. het zoeken naar versobering en een meer functioneel concept. Hierbij is men dikwijls tot woningen gekomen met sterk vereenvoudigde volumes, grote egale muurvlakken en brede vierkante of rechthoekige vensters, al dan niet met een horizontale tracering. De gebruikte materialen zijn meestal zichtbaar, ingewikkelde baksteenverbanden komen niet voor.
Deze woning valt aan de kant van de Elizabethlaan op door zijn eenvoud. In de linkertravee zien we een verzameling van geordende rechthoeken: de grotere van de deuren en vensters en een reeks van kleine betonnen vensterstenen. De lichtopeningen zijn vrij klein en het effect zouden we eerder vanuit de binnenkant moeten bekijken: een verzameling heldere lichtpunten in een diffuus verlichte hal. De rechterzijde bovenaan is een groot muurvlak. Vermoedelijk was de garagepoort helemaal niet aanwezig. Op de plannen zou te zien zijn dat de verdieping op een soort van open galerij gebouwd was. Pas later zou deze aan de Rumoldus Wetzstraat dicht gemaakt zijn. Deze zijde valt trouwens op door de schuin uitspringende doorlopende raampartijen met ramen die naar de Elisatbethlaan uitkijken.
Meeus benut het volledige perceel. De voortuin is bijna een schaamplapje. Maar in de periode dat het huis gebouwd werd, had hij geen behoefte aan een tuin. Woonruimte was belangrijk. In de oorlogsjaren was de Elisabethlaan nog een groene boulevard.
Wie was Jozef Meeus?
Jozef Meeus werd op 4 januari 1908 in Aarschot geboren. Hij behaalde in 1930 zijn diploma van architect met grote onderscheiding aan Académie Royale des Beaux-Arts. Hij was een bekwaam tekenaar die voor zijn tekenkunst enkele onderscheidingen ontving. Hij is in de periode voor de Tweede Wereldoorlog erg actief als architect en bouwt hij in een stijl nauw verwant is met de Nieuwe zakelijkheid en De Stijl.
Hij was actief binnen heemkunde en in 1935 mede-oprichter van het Comité ter bevordering van het Vreemdelingenverkeer van Aarschot.
Hij was erg begaan met de toekomstige ontwikkeling van Aarschot. Voor de oorlog had hij al in De Klok (van 14 januari tot 11 maart 1939) een reeks artikelen gepubliceerd over de uitbreidingsmogelijkheden van Aarschot. Vanaf 1940 vaardigde het Commissariaat voor de Wederopbouw talrijke voorschriften uit om de woningbouw in Aarschot te regelen en om urbanisatieplannen op te maken. In uitvoering van die voorschriften werd in Aarschot op 1 februari 1941 een Stedenbouwkundige Dienst opgericht met Jozef Meeus als stadsurbanist. De Aarschottenaars, die strenge bouwrichtlijnen niet gewoon waren, voelden zich niet gelukkig met de bepalingen die nu werden opgelegd. De urbanisatievoorschriften werden na de oorlog, buiten enkele wijzigingen, door het K.B. van 2 december 1946 overgenomen. In uitvoering van dit besluit werd echter architect De Groodt als stedebouwkundige aangesteld, want Jozef Meeus was als collaborateur aangeklaagd. Ontgoocheld trok hij weg uit Aarschot. Hij werd nadien van alle verdenking vrijgesproken.
In 1962 zou hij lid worden van de pas opgerichte Aarschotse Kring voor Heemkunde. Hij wordt ondervoorzitter, tekent en publiceert. Hij overlijdt op 68-jarige leeftijd.
Op 24 oktober 1971 kreeg hij postuum de Jozef Terweduweprijs.
Historisch gebouw

Hof van Rameyen
Ter hoogte van knooppunt 76 zien we in de verte het Hof van Rameyen, een waterburcht met een oude kern die teruggaat tot de 13de eeuw. “Het kasteel werd gebouwd door de familie Berthout. Een van zijn bekendste bewoners was Nicolaas Rubens, de tweede zoon van Peter Paul Rubens, die er zijn laatste jaren sleet. Nu is het kasteel eigendom van de familie Van Gansewinkel”, zegt Jef.
Het kasteel is omringd door water en is met een ophaalbrug verbonden met de kasteeldreef. “Het heeft liefst tien slaapkamers, maar het meest indrukwekkend is de kapel. Daar ligt een unieke majolica-tegelvloer uit de 16de eeuw, wellicht de oudste dergelijke vloer in de Benelux.” De hoeve is bouwkundig erfgoed. Ze dateert uit het tweede kwart van de 18de eeuw. De vroegere kasteelheer Petrus Josephus Legrelle en zijn vrouw Maria Josepha Van Den Bol bouwden hier ook de Kapel Onze-Lieve-Vrouw Troost der Bedrukten. Dat zie je aan de steen op de vloer van de kapel.
Auteur: GVA - Gazet van Antwerpen

Gestel
Verderop ligt het pittoreske centrum van Gestel, voor de fusie in 1964 de kleinste gemeente van de provincie. “Het dorp werd ooit uitgeroepen tot mooiste van Vlaanderen.” Alles situeert zich rond het Sint-Lambertusplein: de gotische kerk, het kerkhof met graven uit de 17de eeuw en de schandpaal uit 1779, die de ‘klappeistaak’ wordt genoemd. Hier sloegen de mensen na de mis een praatje met elkaar.
“Let op de ornamenten op het hek: de weegschaal als symbool van goed en kwaad, de rookpluim die symboliseert dat je kaars uitgaat. In het hoekpand op het plein startten midden 19de eeuw enkele vrouwen een schooltje. Via een omweg zijn ze in Berlaar beland. Daar stichtten ze eind 19de eeuw een internaat, een school voor kleuterleidsters en een Landbouwhuishoudschool. Nu is er nog steeds een woonzorgcentrum en een middelbare school van diezelfde zusters.”
Auteur: GVA - Gazet van Antwerpen
Deelgemeente

Vlooiberg